Starbucks

Ik krijg de laastste tijd veel vragen over de Starbucks cases. Gemakshalve heb ik hieronder e.e.a. aan informatie bijeengebracht. Ben beschikbaar voor interviews: anna@artikel104.nl / 06 2412 3655.
***

Voorgeschiedenis

  • In 2012 werd in het VK bekend dat Starbucks gedurende een periode van een aantal jaar weinig belasting had betaald. Dat haalde toen de kranten (hier)
  • Starbucks (samen met Amazon en Google + PwC, KPMG, Deloitte en EY) zijn gehoord door de Public Accounts Committee (PAC) in het VK. Dat onderzoek was n.a.v. een andere kwestie, maar is in feite verbreed. (hier) De voorzitter van de PAC (Magaret Hodge) heeft zich destijds erg agressief opgesteld (hierhier). Gegeven het feit dat de PAC neutraal zou moeten zijn, is dit niet zonder problemen. Namens Starbucks naam Troy Alstead deel aan de PAC. Hij is er zeer slecht vanaf gekomen, waarschijnlijk ook omdat hij zelf geen fiscalist was. Qua media is de PAC heel schadelijk geweest voor alle betrokken bedrijven.

Starbucks zaak: staassteun en EU

  • N.a.v. de PAC heeft de Europese Commissie toen een onderzoek gestart naar mogelijke staatssteun. Een ongelukkige uitlating van Alstead vond hierbij een rol (namelijk dat er een Nederlandse ruling over een zeer laag tarief zou zijn). In 21015 concludeerde Europese Commissie een onderzoek naar staatssteun geopend. D.w.z dat Nederland – volgens de Europese Commissie – ten onrecht een fiscaal voordeel aan Starbucks heeft gegeven. Naast Starbucks waren er onderzoeken bij andere bedrijven (zie hier voor een overzicht; er zijn ook steeds links naar de persberichten).
  • Het andere onderzoek waar Nederland bij betrokken is, is IKEA. Dat loopt nog.
  • De Europese Commissie heeft gezegd dat het Nederlandse systeem voor het maken van afspraken met bedrijven goed is vanuit staatssteunoptiek. Dit is omdat er alleen een bevestiging wordt gegeven van hoe de wet juist moet worden toegepast. Starbucks en IKEA zijn dus uitzonderingen (nog even los van de feit of de Europese Commissie deze zaken uiteindelijk wint).
  • In de Starbucks zaak heeft de Europese Commissie meer dan EUR 20 miljoen teruggevorderd. Dat geld is al betaald door Starbucks; als Starbucks de zaak wint, krijgt zij het geld terug. Zo niet, dan mag Nederland het bedrag houden. In de Starbucks zaak zijn zowel Nederland als Starbucks in beroep gegaan bij het Gerecht (dit is de Europese rechter in eerste aanleg; tegen zijn uitspraak is beroep mogelijk bij het Hof van Justitie van de EU – in de Starbucks-zaak is het m.i. 99,99% zeker dat beroep wordt ingesteld).
  • Dat in de Starbucks-casus beroep is ingesteld tegen het Commissie-besluit, is logisch. Er spelen namelijk meerdere belangrijke rechtsvragen (deels nieuwe). Specifiek gaat het om de wijze waarop wordt omgegaan met de toerekening van de totale winsten aan de verschillende landen waar de multinational actief is.

Is het wenselijk dat de EC zich met “tax avoidance” bemoeit?

Image result for vestager

  • De Europese Commissie heeft bij alle onderzoeken naar multinationals hard ingezet (rethoriek als “tax avoidance” bijv). Hier is kritiek op mogelijk. Er is geen concensus over wat “belastingontwijking” überhaupt is! Is het terecht als een (niet-democratisch gekozen) EU orgaan de boel dan gaat harmoniseren via de steunregels? Misschien wel, misschien niet. Zelf neig ik naar het tweede. Wel moet de Europese Commissie stevig optreden ter bescherming van de staatssteunregels – dat is immers haar taak.
  • De juridische problematiek is niet eenduidig.  Zoals ik het zie is de Europese Commissie is grenzen aan het verkennen. Het is zeer belangrijk dat dit laatste wordt uitgeprocedeerd.  Als de staatssteunregels verkeer worden toegepast dan zal de benadering op gegeven moment sneuvelen voor de rechter. Dat de Europese Commissie belastingontwijking wil tegengaan, maakt dan niet uit.
  • Kritiek op Nederland omdat hij “aan de kant van Starbucks” zou staan is onterecht. Het gaat hier om het scherp stellen van macht van Brussel (hier: de Europese Commissie) ten opzichte van de lidstaten; dit is dus een soevereiniteitsvraagstuk die de lidstaten niet moeten weggeven omdat belastingontwijking “niet sympatiek” is. Er moet gewoon duidelijkheid komen.

***